کتاب «وقتی مهتاب گم شد»، خاطرات علی (جمشید) خوش‌لفظ، رزمنده همدانی است که توسط حمید حسام نوشته شده است.

کتاب «وقتی مهتاب گم شد»، به خاطرات سردار علی خوش‌لفظ، از رزمندگان استان همدان اختصاص دارد.

کتاب برای اولین‌بار در سال 1394، با شمارگان 2500 نسخه، با قیمت 300000 ریال، در 652 صفحه با جلد سخت و قطع رقعی توسط انتشارات سوره مهر وارد بازار کتاب شد و در 31 مرداد 1394، در هفدهمین نشست «کبوتران مسجد دوردست» در سالن سلمان هراتی حوزه هنری انقلاب اسلامی رونمایی شد.⁠[1]

روی جلد کتاب، تصویری از یک میدان مین والمرا و سیم‌های خاردار در زیر نور مهتاب است و فضای غالب جلد به رنگ سیاه است. عنوان کتاب، نام نویسنده و نشان انتشارات نیز در قسمت پایین جلد قرار گرفته است.

عنوان کتاب و تصویر جلد، هر دو برگرفته از فصل نهم کتاب با عنوان «من، مهتاب، مین» است.

کتاب پس از تقدیم به «همه برادران به معراج رفته» خوش‌لفظ، در یک مقدمه و 13 فصل شامل «کوچه باغ‌های محله شترگلو»، «پایگاه راه خون»، «بلدچی شانزده‌ساله»، «نبرد تا آزادی خرمشهر»، «رمضان جنگ تشنگی»، «برادران خوش‌زخم»، «قسم به سُم اسبان»، «لبخند شفاعت»، «من، مهتاب، مین»، «نبرد فاو»، «فرار از هیاهوی نام و عنوان»، «پاره‌های تنم در شلمچه» و «همه برادران من» تقسیم‌بندی شده است.

کتاب از دوران کودکی خوش‌لفظ در محله شترگلوی همدان آغاز می‌شود؛ جایی که پدر خانواده، نام «شیک و جدید» جمشید را برای فرزند تازه متولدشده خود انتخاب می‌کند. جمشید پس از پیروزی انقلاب اسلامی، دچار تحولی درونی می‌شود، به همین خاطر، هنگامی‌که در 15 سالگی، با اصرار فراوان راهی جبهه‌های جنگ می‌شود، نام خودش را به «علی» تغییر می‌دهد.

علی پس از آشنایی با احمد متوسلیان در منطقه مریوان (استان کردستان)، در زمره نیروهای اطلاعات- عملیات درمی‌آید و با تشکیل لشکر 27 محمد رسول‌الله «ص»، به همراه برخی نیروهای همدانی، به این یگان می‌پیوندد و مسئولیت اطلاعات- عملیات گردان مسلم‌بن‌عقیل «ع» را برعهده می‌گیرد و با این سِمَت در عملیات‌های الی بیت‌المقدس (10 اردیبهشت 1361)، رمضان (22 تیر 1361) و مسلم بن عقیل (9 مهر 1361)، شرکت می‌کند.

در ادامه و با تشکیل تیپ 32 انصارالحسین «ع» استان همدان، به این یگان می‌پیوندد و با عضویت در واحد اطلاعات عملیات، در کنار علی چیت‌سازیان (شهید)، در عملیات‌های والفجر 2 (2 تیر 1362)، والفجر 3 (3 مرداد 1362)، والفجر 5 (27 بهمن 1362)، عاشورا (24 مهر 1363)، بدر (19 اسفند 1363)، والفجر 8 (20 بهمن 1364)، کربلای 4 (3 دی 1365) و کربلای 5 (19 دی 1365) مشارکت می‌کند.

خوش‌لفظ در طی سال‌های جنگ، 11 بار مجروح می‌شود که شرح این مجروحیت‌ها در کتاب آمده است.

صداقت در بیان خاطرات به چشم می‌خورد؛ نویسنده، در مقدمه، این ویژگی را ناشی از خصوصیات اخلاقی راوی می‌داند.

16 بهمن 1395، راوی و نویسنده کتاب، با رهبر انقلاب اسلامی دیدار کردند.⁠[2] چهار روز بعد، در مراسم ششمین پاسداشت ادبیات جهاد و مقاومت که 20 بهمن 1395 در حسینیه امام خمینی (ره) شهر همدان برگزار شد، از تقریظ آیت‌الله خامنه‌ای بر کتاب «وقتی مهتاب گم شد» رونمایی شد:

«بچه‌های همدان؛ بچه‌های صفا و عشق و اخلاص؛ مردان بزرگ و بی‌ادعا؛ یاران حسین «ع»؛ یاوران دین خدا... و آنگاه مادران؛ مردآفرینان شجاع و صبور... و آنگاه فضای معنویت و معرفت؛ دل‌های روشن، همت‌ها و عزم‌های راسخ؛ بصیرت‌ها و دیدهای ماورائی... اینها و بسی جویبارهای شیرین و خوشگوار دیگر از سرچشمه این روایت صادقانه و نگارش استادانه، کام دل مشتاق را غرق لذت می‌کند و آتش شوق را در آن سرکش‌تر می‌سازد.

راوی، خود یک شهید زنده است. تنِ به‌شدت آزرده او نتوانسته از سرزندگی و بیداری دل او بکاهد، و الحمدلله‌ رب ‌العالمین. نویسنده نیز خود از خیل همین دلدادگان و تجربه‌دیدگان است. بر او و بر همه آنان گوارا باد فیض رضای الهی؛ انشاء‌الله. 18/10/95».

درباره نگارش این کتاب، آنچه نوشتم کم است؛ لطف این نگارش بیش از اینها است. مقدمه کتاب یک غزل به تمام معنی است. 18/10/95».⁠[3]

انتشار تقریظ رهبر انقلاب بر کتاب «وقتی مهتاب گم شد»، آن را در زمره کتاب‌های پرفروش درآورد، چنانکه در روزهای پایانی سال 1395، کتاب به چاپ چهارم رسید.

جلد کتاب از چاپ دوم به بعد تغییر یافت. تصویری از دوران جوانی نویسنده با پس‌زمینه سفید و گل‌های قرمز، در روی جلد و عنوان کتاب با رنگ قرمز، نام نویسنده و نشان ناشر، در قسمت پایینی جلد قرار گرفت. در پشت جلد کتاب نیز تقریظ رهبر انقلاب به همراه مشخصات ناشر قرار گرفت.

استقبال مردم از کتاب، در سال 1396 ادامه یافت و در این سال به چاپ بیست‌ونهم رسید.

در سی‌اُمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در سال 1396، فروش این اثر از مرز 10 هزار جلد گذشت.⁠[4]

در آخرین روز از برگزاری نمایشگاه کتاب، دلنوشته سپهبد قاسم سلیمانی بر این کتاب منتشر شد:

«عزیز برادرم علی عزیز! همه شهداء و حقایق آن دوران را در چهره تو دیدم. یکبار همه خاطراتم را به رخم کشیدی. چه زیبا از کسانی حرف زده‌ای که صدها نفر از آنها را همین‌گونه از دست دادم و هنوز هر ماه یکی از آنها را تشییع می‌کنم و رویم نمی‌شود در تشییع آنها شرکت کنم. ده روز قبل بهترین آنها را - مراد و حیدر را - از دست دادم، اما خودم نمی‌روم و نمی‌میرم، در حالی‌که در آرزوی وصل یکی از آن صدها شیر دیروز له‌له می‌زنم و به درد «چه کنم» دچار شده‌ام. امروز این درد همه وجودم را فراگرفته و تو نمکدانی از نمک را به زخم‌هایم پاشاندی. تنهای تنهایم. عکست را به روی جلد بوسیدم. ای شهید آماده رفتن و دوست ندیده‌ام که بهترین دوستت را در کنارم از دست دادی. امیدوارم سربلند و زنده باشی تا مردم ایران در زمین همانند دُب ‌اکبر در آسمان نشانی خدا را از تو بگیرند و به تماشایت بنشینند.

برادر جامانده‌ات، قاسم سلیمانی ـ30/1/96

بعدالتحریر: این نوشته در مقابل آن دستخط مخلص عارف حکیم، ولی و رهبرم و عشقم ارزشی ندارد.

قاسم سلیمانی _ 18/2/96».⁠[5]

نخستین دوره کنگره شعر «کتاب دفاع مقدس» در پاییز 1396، با محوریت این کتاب برگزار شد.⁠[6]

29 آذر 1396، علی خوش‌لفظ، بر اثر عوارض ناشی از مجروحیت شیمیایی، در بیمارستان خاتم‌الانبیاء «ص» تهران به شهادت رسید. آیت‌الله خامنه‌ای به مناسبت شهادت خوش‌لفظ پیامی صادر کردند.⁠[7]

در سال 1398، کتاب «وقتی مهتاب گم شد» در لبنان به زبان عربی ترجمه شد⁠[8] و در سال 1404، به چاپ چهل‌وسوم رسید.

«واکاوی وجوه داستانی در کتاب خاطرات علی خوش‌لفظ کتاب «وقتی مهتاب گم شد» (زکیه طاهری، 1402)»، «بررسی عنصر توصیف در خاطرات حمید حسام با تکیه بر کتاب‌های «آب هرگز نمی‌میرد» و «وقتی مهتاب گم شد» (مریم لری‌گوئینی، 1397)»، «نقد و بررسی عناصر داستانی مجموعه خاطرات علی‌خوش لفظ در کتاب وقتی مهتاب گم شد (صفورا حبیبی طالخونچه، 1399)» و «تبارشناسی اخلاق در مبارزه (بررسی موردی: کتاب‌های وقتی مهتاب گم شد اثر حمید حسام و در ارتش فرعون اثر توبیاس وولف) (مهرناز آبسری، 1404)»، پایان‌نامه‌های دانشگاهی هستند که با محوریت کتاب «وقتی گم شد» نوشته شده‌اند.

اکنون این اثر در سه نسخه چاپی، دیجیتالی و صوتی، در دسترس مخاطبان قرار دارد.