قله دنیا
فیلم سینمایی قله دنیا به کارگردانی عزیزالله حمیدنژاد در سال 1374 ساخته شد و موضوع آن رفتن دو نوجوان به جبهههای جنگ است.
کارگردان عزیزالله حمیدنژاد، مدیر برنامهریزی علی یزدانیمقدم، دستیاران کارگردان عطاءالله سلیمانیان و محمدجواد کاسهساز، فیلمنامهنویس بهزاد بهزادپور و مهدی شجاعی، مدیر فیلمبرداری پرویز ملکزاده، دستیار فیلمبردار ناصر کاوسی و احمد کاوسی، منشی صحنه گلچهره دانش، صدابرداران بهمن حیدری و جواد مقدس، تدوینگر حسین زندباف، موسیقی متن مجید انتظامی، طراح چهره فریدون کشنفلاح، طراحان صحنه محمد شجاعی و اصغر نژادایمانی، عکاس مهرشاد کارخانی، مدیر تولید حبیبالله کاسهساز، دستیار تهیه مهدی عظیمی، مجری طرح موسسه فرهنگی سینمایی دانا، طراح پوستر حیدر رضایی و بازیگران رئوف ناجیان، مهدی فقیه، جلال خباز، مهناز فصاحتی، محمود پاکنیت، مهرداد یزدانی، محمد حسنخانی، ناصر فرهودی، جلال طباطبایی و ... هستند.
این فیلم 88 دقیقهای محصول کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان است که در 3 مهر 1376 در سینماهای فرهنگ، قیام، سعدی، ناهید، بلوار، دهکده و... به نمایش عموم درآمد و 12947600 ریال فروش کرد.[1] در دوره ششم جشنواره دفاع مقدس، جلال خباز برگزیده بهترین بازیگر نوجوان برای این فیلم شد و دیپلم افتخار و پلاک بلورین دریافت کرد.[2]
علی که پدرش را از دست داده، در پی فرصتیاست تا با نامنویسی در مسجد محل به جبهه برود. دوستش حمید نیز مایل به رفتن به جبهه است. مادر علی مانع رفتن پسرش به جبهه است و علی را در انبار خانه حبس میکند. علی با کمک حمید میگریزد. هر دو با هم به ایستگاه مرکزی راهآهن میروند. در آنجا مادر علی و پدربزرگش منتظر هستند و آن دو را بازمیگردانند. مادر حمید فوت میکند و دو نوجوان دوباره برای رفتن به جبهه به تکاپو میافتند. وقتی آن دو سوار قطار میشوند مأمور قطار آن دو را در راه پیاده میکند. علی و حمید بار سوم با رضایتنامههایی اقدام به رفتن به جبهه میکنند، اما در مسجد از رفتن آنها جلوگیری میشود. علی و حمید خود را در بستههای هدایای ارسالی به جبهه پنهان میکنند و سرانجام به منطقه جنگی میرسند. علی با نشان دادن رضایتنامه، پلاک جنگی دریافت کرده و راهی جبهه میشود.[3]
تعدادی از منتقدین به پرداختن موضوع شوق نوجوانها به رفتن به جبهه تقدیر کرده و آن را روحیه غالب در زمان جنگ میدانند، زیرا اغلب مردم در آن زمان معنای رنج و درد را درک میکردند و خود را موظف به دفاع از کشور میدانستند. توالی درست رویدادها و روایت سرراست و بازی خوب و روان شخصیتها نیز باعث تأثیرگذاری بر مخاطب دانسته شده است. انتخاب نوجوانان برای ورود به جنگ به دلیل نداشتن پیچیدگیهای شخصیتی و دور بودن از فضای دورویی بزرگترها و داشتن دنیای پاک و بیآلایش، قصه را برای مخاطب باورپذیر جلوه میدهد. نوجوانانی که معنای شهادت و ایثار را بارها در ماجرای کربلا و جانبازی امام حسین «ع» و یارانش شنیده و از کودکی با آن خو گرفتهاند، در تجربهای عملی وارد فضای واقعی رشادت برای کشور و آرمانهایشان میشوند. در فیلم دو نوجوان به هر دری برای رفتن به جبهه میزنند اما موفق نمیشوند ولی از تلاش ناامید نمیشوند و به یافتن راهی جدید میاندیشند. در انتهای فیلم که دو نوجوان با پنهان شدن در ماشین ارسال هدایا به جبهه، خود را به جبهه میرسانند، نشان میدهد که تا انسان تمام وجود خود را فدای هدف و آرمانش نکند لیاقت حضور در جبهه ندارد.[4]
برخی منتقدین میگویند دستمایه قرار دادن فرار دو نوجوان از منزل برای ورود به جبهه و تأیید این عمل برای نوجوانان مخاطب بدآموزی دارد و آنها را به این عمل (فرار از منزل) تشویق میکند. به نظر این عده، چون نوجوانانِ مخاطب فیلم تحلیل درستی از وقایع جنگ و داستان فیلم ندارند، فرار را کاری موجه میپندارند، به ویژه آن که دو نوجوان فیلم برای این اقدام خود مؤاخذه نمیشوند و این عملشان نادیده گرفته میشود.
برخی معتقدند فیلم ساختاری تلویزیونی و ریتم کندی دارد که مخاطب را خسته میکند.[5]
گفته میشود شاید دلیل درک نکردن بعضی منتقدین از چرایی شوق نوجوانان از رفتن به جبهه دور بودن آنها از فضای جبهه و مسائلی اینچنینی است. چه بسا در بسیجیهای نوجوان بسیاری به دلیل ایمان و بستر خانوادگی و تربیت دینی، این علاقه نهادینه شده و درک آن برای کسانی که در آن فضا بودهاند چندان سخت نیست.
این فیلم به دلیل سادگی در بیان و اجتناب از غلو و پیچیدگی، از فضای فیلمهای تجاری دور مانده و جزو آثار صادقانه و بیآلایش دفاع مقدسی دانسته شده است، اما همین روایت ساده و به دور از هر گونه کشش و پیچیدهگیهای دراماتیک، از جذابیت سینمایی آن کاسته است.[6]
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
منابع و ارجاعات:
- [1] سالنامه آماری فروش فیلم و سینمای ایران 1376، تابستان 1396، ص 13.
- [2] سایت سوره سینما، http://www.sourehcinema.com/.
- [3] بهارلو، عباس، فیلمشناخت ایران- فیلمشناسی سینمای ایران (1382-1373)، تهران، قطره، 1383، ص 109 و 110.
- [4] کاوری، احمد، « لحظات ناب دفاع مقدس، نگاهی به فیلم قله دنیا»، روزنامه جمهوری اسلامی، ش 4893، 11/2/1375، ص 12.
- [5] فراستی، مسعود، فرهنگ فیلمهای جنگ و دفاع ایران 1391-1359، تهران، ساقی، 1392، ص 212- 210.
- [6] ماهنامه نقد سینما، ش 12، زمستان 76، ص 34-32.
