برگهایی از کارنامه دولت جنگ 1368-1360
کتاب «برگهایی از کارنامه دولت جنگ 1368-1360» مجموعه مقالاتی درباره سیاستها و عملکرد دولت سوم و چهارم جمهوری اسلامی است.
پس از انتخاب آیتالله خامنهای به ریاست جمهوری و معرفی میرحسین موسوی به نخستوزیری، مسئولیت اداره کشور از اواخر مهر 1360 تا اواسط سال 1368 به دولت سوم و چهارم جمهوری اسلامی واگذار شد که غیر از سال پایانی آن، همزمان با دوران دفاع مقدس بود. این کتاب به بررسی برنامهها و سیاستهای دولت سوم و چهارم بر اساس اسناد و آمار میپردازد و شامل مجموعه مقالاتی از پژوهشگران و کارگزاران نظام است.
چاپ اول کتاب، سال 1399 در 324 صفحه در قطع رقعی، با جلد شومیز، با بهای 655000 ریال توسط انتشارات روزنه به کوشش سیدعلیرضا حسینی بهشتی و عباس ملکی و جمعی از نویسندگان و طراحی جلد سیدصدرالدین بهشتی منتشر شده است. طرح جلد، تصویری از نخستوزیر (میرحسین موسوی) هنگام سخنرانی در ساعت اولیه پس از آزادسازی خرمشهر در بین جمعیتی از رزمندگان است. بعد از صفحه شناسنامه، فهرست شامل 10 مقاله، یک مقدمه و یک نتیجهگیری است که به همراه نام نویسندگان مقالات و شماره صفحه آمده است. سپس صفحه «مشارکتکنندگان» آمده که در آن چند خطی درباره نویسندگان مقالات و نشانی پست الکترونیک آنها نوشته شده است.
مقدمه کتاب با عنوان «اهمیت بازخوانی کارنامه دولت در دوران جنگ تحمیلی» به قلم سیدعلیرضا حسینی بهشتی و عباس ملکی است. 9 صفحه پایانی نیز «اعلام» را در خود جای داده است. پشت جلد، تصویری از رزمندگان در روز فتح خرمشهر با زمینه قرمز و توضیح کوتاهی درباره کتاب است.
مقاله ابتدایی به قلم حسین علایی با عنوان «بررسی نقش دولت دفاع مقدس در جنگ تحمیلی» در پی پاسخ به این پرسش است که نقش دولت در جنگ 8 ساله چه بوده است.
عباس ملکی «سیاست خارجی آخرین نخستوزیر ایران: 1360-1368» را نوشته است.
شهروز شریعتی و مسعود غفاری در مقاله «اقتصاد سیاسی منازعه در جنگ تحمیلی» تلاش کردهاند ضمن بررسی خسارات مادی حاصل از جنگ برای دو کشور ایران و عراق، مواضع عربستان سعودی و ایالات متحده را در تداوم این درگیری از منظر اقتصاد سیاسی ارزیابی کنند.
مقاله بعدی به قلم فرشاد مؤمنی با عنوان «دولت دفاع مقدس به مثابه یک دولت توسعهگرای تمامعیار» به بررسی کارنامه دولت سوم و چهارم از منظر میزان پایبندی یا پایبند نبودن به معیارهای توسعه پرداخته است. وی با استناد به آمار و اطلاعات مربوطه به تجزیهوتحلیل عملکرد دولت پرداخته است.
سیدغلامحسین حسنتاش نیز در مقاله «صنعت نفت در دوران جنگ تحمیلی» ضمن بیان اهمیت نقش این صنعت در اقتصاد ایران و حملات پیاپی هوایی به تأسیسات نفتی، به تشریح موفقیتهای صنایع نفت و پتروشیمی میپردازد.
سپس قربان بهزادیاننژاد مقاله خود با عنوان «دستاوردهای دولت میرحسین موسوی در حوزه سلامت»، را با تمرکز بر سه موضوع سامان داده است؛ جایگاه سازمانهای ارائهدهنده خدمات بهداشتی- درمانی در سالهای منتهی به پیروزی انقلاب، نگاهی گذرا به سالهای 61-1357 و دورههای بیثباتی و تغییرات پیاپی، و بالاخره با ارائه برخی شاخصها، مروری کوتاه بر روندهای کیفی این دوره.
مقاله بعدی از محسن ایزدخواه با عنوان «رویکردهای دولت جنگ به سازمان تأمین اجتماعی به سازمان تأمین اجتماعی» است و به تبیین جایگاه سازمان تأمین اجتماعی پس از پیروزی انقلاب اسلامی و دوران دفاع مقدس پرداخته است.
مقاله «آموزش و پرورش و جنگ تحمیلی» به قلم سیدکاظم اکرمی، درباره ارائه خدمات آموزشی به رزمندگان، تشکیل مجتمعهای آموزشی رزمندگان در جبههها، تأمین کادر آموزشی و هماهنگی و توجیه فرماندهان برای همکاری با مجتمعهاست.
محسن علویپور در مقاله «سینمای ایران در دولت جنگ» درباره سیاستهای فرهنگی و هنری دولت جنگ توضیح داده است.
رضا امراللهی نیز در مقاله «سازمان انرژی اتمی در دوران جنگ تحمیلی» به تلاشهای این سازمان در جنگ تحمیلی اشاره کرده است.
«سخن پایانی» به قلم بهشتی و ملکی، جمعبندی مقالات است که به همراه یادداشتهای میرحسین موسوی آمده است.
چاپ دوم کتاب در سال 1403 با تغییر اندک و با بهای 2900000 ریال منتشر شده است. نسخه الکترونیکی کتاب نیز در سایت فیدیبو در دسترس است. همچنین پایگاه خبری جماران میزگردی با حضور سیدعلیرضا حسینی بهشتی و عباس ملکی برگزار کرده است.[1] سایت ایبنا نیز کتاب را معرفی کرده است.[2]
منابع و ارجاعات:
- [1] پایگاه خبری جماران، https://www.jamaran.news/fa/tiny/news-1526201.
- [2] ایبنا، ibna.ir/x4ydp.