استان هرمزگان در طول هشت سال جنگ تحمیلی، به‌خاطر وجود جزایر راهبردی خلیج‌فارس و تنگه هرمز، یکى از اصلى‌ترین مراکز تأمین اقتصاد کشور و پشتیبانى از جنگ بود.

استان هرمزگان به مرکزیت بندرعباس در جنوب ایران و در حاشیه شمالی خلیج‌فارس و بخشی از دریای عمان قرار دارد⁠[1] که از شمال با استان کرمان، از شرق با استان‌های کرمان و سیستان‌وبلوچستان و از غرب با استان بوشهر همسایه است و دریای مکران در جنوب شرق و خلیج‌فارس در جنوب و جنوب غرب با این استان مرز مشترک دارد.⁠[2]

براساس سرشماری سال1390 دارای جمعیتی بیش از یک میلیون و پانصد نفر است. آب‌وهوای این استان در شمال و شمال شرق گرم و خشک و در جنوب و جنوب غرب گرم و مرطوب است. این استان سیزده شهرستان به نام‌های ابوموسی، قشم، بستک، بشاگرد، سیریک، جاسک، میناب، رودان، خمیر، پارسیان، بندرعباس، بندرلنگه، حاجی‌آباد و چهارده جزیره به نام‌های: قشم، هرمز، لارک، هنگام، کیش، لاوان، سیری، فارور بزرگ و کوچک، هندورابی، شتور، ابوموسی و تنب بزرگ و کوچک (همگی در خلیج‌فارس قرار دارند) دارد.⁠[3] ازجمله فعالیت‌های رایج مردم هرمزگان کشاورزی، ماهیگیری و تجارت است. این استان همچنین دارای معادنی از قبیل نفت، گاز، کرومیت، فولاد، آلومینیوم، خاک ‌سرخ و... است. همچنین هرمزگان در زمینه حمل‌ونقل دریایی و شیلات از موقعیت اقتصادی خاصی برخوردار است.⁠[4] در سال 1346 فرمانداری کل بنادر و جزایر سواحل خلیج فارس و دریای عمان به مرکزیت بندرعباس تشکیل شد تا اینکه در 5 مهر 1355 نام «هرمزگان» به تناسب تنگه هرمز بر این استان نهاده شد.⁠[5]

با شروع جنگ تحمیلی در 31 شهریور 1359، هرمزگان به‌علت داشتن هزاروپانصد کیلومتر نوار ساحلی از دریای مکران در شرق تا خلیج‌فارس در غرب و دارابودن جزایر مهمی چون سیری، هرمز، ابوموسی و تنب بزرگ و کوچک مورد توجه قرار گرفت. بنادر خرمشهر و آبادان که بنادر اصلی ایران بودند زیر حملات دشمن قرار داشتند و به همین دلیل بندرعباس با دارابودن اسکله شهید باهنر و شهید رجایی، مأموریت واردات کالا به کشور را عهده‌دار شد و جایگزین دو بندر خوزستان شد. دوربودن از جبهه اصلی نبرد باعث شد تا این استان محلی مناسب برای پشتیبانی جبهه شود و این امر با ایجاد یک شعبه پشتیبانی توسط ستاد پشتیبانی جنگ جهاد سازندگی در اوایل جنگ در جزیره هرمز محقق شد.

نخستین گروه از رزمندگان هرمزگان در 23 آبان 1359 به جبهه اعزام شدند.⁠[6] سپاه هرمزگان بخشی از سپاه منطقه شش کشور بود که در قالب لشکر 41 ثارالله به مرکزیت کرمان فعالیت می‌کرد⁠[7] تا اینکه در یکم فروردین 1365 گردان422 الزهرا‌^{سلام‌الله‌علیها} (گردان اختصاصی رزمندگان هرمزگان) توسط منصور نبی‌زاده، تأسیس شد.⁠[8] رزمندگان هرمزگانی به‌دلیل آشنایی با آب در عملیات‌های آبی خاکی حضور داشتند. قایقرانان این استان در عملیات خیبر و والفجر 8 و غواصان استان در عملیات کربلای 4 و 5 نقشی موثر داشتند.⁠[9]همچنین در عملیات‌های خاکی، به‌عنوان نیروی لشکرهای 41 ثارالله‌^{علیه‌السلام}، 19 فجر، امام حسین‌^{علیه‌السلام} و تیپ 33 المهدی‌^{عج‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف} حضور داشتند⁠[10] و در عملیات‌های مهمی چون فتح‌المبین و طریق‌القدس شرکت کردند. رزمندگان این استان در اغلب مناطق عملیاتی ازجمله پاسگاه زید، خرمشهر، سکوهای نفتی، جزیره خارک، فکه، شرق دجله، زبیدات، بستان، دشت عباس، کرخه نور، چزابه، ام‌الرصاص، الصخره، شطعلی، جزایر مجنون، مریوان، قصرشیرین و سقز حضور داشتند. در جبهه دریایی، هرمزگان در خط مقدم قرار داشت. رزمندگان استان در تنگه هرمز (محل تردد ناوگان تجاری رژیم بعث و حامیان منطقه‌ای او مانند کویت و عربستان و همچنین ناوگان متجاوز آمریکا) با استفاده از قایق‌های سبک تندرو، ضمن انجام عملیات دریایی محیط را برای دشمن و حامیان آن‌ها ناامن می‌کردند.⁠[11] اوج این اقدامات در 29 فروردین 1367 بود. در این روز ناوگان نیروی دریایی آمریکا به سکوی نفتی سلمان واقع در جنوب جزیره لاوان و سکوی نفتی نصر واقع در جنوب شرق جزیره سیری که هر دو در محدوده استان هرمزگان قرار دارند حمله کردند.⁠[12] در پاسخ، قایق‌های تندرو نیروی دریایی سپاه استان از جزیره ابوموسی به سکوی نفتی مبارک و چند هدف دیگر حمله کردند⁠[13] و ناوهای سهند و سبلان و ناوچه جوشن از منطقه یکم نیروی دریایی ارتش با دشمن درگیر شدند. در خلال این نبرد یک بالگرد آمریکایی ساقط شد و ناوچه جوشن و ناو سهند غرق شدند و ناو سبلان خسارت دید.⁠[14] ازجمله شهدای این عملیات می‌توان شهید علی زارع نعمتی و ابراهیم حرآبادی از ناوچه جوشن و شهیدان عباس عفیفه، حمید قهرمانی ارجاسی، رضا سلطانی، از ناو سهند⁠[15] و شهید اسدالله رئیسی و اسحاق دارا از نیروی دریایی سپاه پاسداران که بالگرد کبرای آمریکایی را هدف قراردادند یاد کرد.⁠[16] در ساعت10:22، 12 تیر 1367 ایرباس ایران که از بندرعباس عازم دبی بود، در نزدیکی جزیره هرمز هدف حمله ناو وینسنس آمریکا قرار گرفت و همه 290 مسافر و خدمه آن به شهادت رسیدند.⁠[17] پیکر شهدا توسط افراد نیروی دریایی ارتش و سپاه پاسدران، هوادریای ارتش و نیروهای مردمی پس از جمع‌آوری از سطح دریا به بندرعباس منتقل شد.⁠[18]

در دفاع مقدس، بندرعباس میزبان مهاجران جنگ نیز بود. این مهاجرین که بیشتر از خوزستان بودند، در محله 22 بهمن اسکان داده شدند. استان هرمزگان در طول جنگ تحمیلی 1248 شهید، 2476 جانباز و 341 آزاده تقدیم کرده است. جزیره هرمز با 39 شهید بالاترین تعداد شهید نسبت به جمعیت را در سطح کشور دارد.⁠[19] ازجمله شهدای استان هرمزگان می‌توان به شهیده فاطمه نیک، که نه نفر از بستگانش ازجمله سه پسرش در جبهه‌ها به شهادت رسیدند و خود او نیز در فاجعه حمله رژیم سعودی به زوار حرم مکه در راهپیمایی برائت از مشرکین در سال 1366 به شهادت رسید و ام الشهدای ایران لقب گرفت،⁠[20]شهید علیرضا آرمات بسیجی مینابی، شهید علی حاجبی جانشین ستاد لشکر 41 ثارالله، شهید غلامشاه ذاکری فرمانده سپاه جزیره قشم، خلبان شهید مسعود محمدی فرمانده اسکادران 91 پایگاه شکاری بندرعباس اشاره کرد.⁠[21]

با پایان جنگ تحمیلی روند توسعه استان هرمزگان آغاز شد. در سال 1371 ساخت کارخانه آهن اسفنجی در قشم آغاز شد و در سال 1372پالایشگاه نفت بندرعباس مورد بهره‌برداری قرار گرفت.⁠[22] کارخانه آلومینیوم و سیمان هرمزگان و شرکت کشتی‌سازی و صنایع فراساحل ایران از دیگر صنایعی است که پس از جنگ ایجاد شد. صنایع مستقر در غرب بندرعباس و موقعیت راهبردی این استان، هرمزگان را به پایتخت اقتصادی ایران بدل کرده است. در تیر 1398 فرودگاه بین‌المللی بندرعباس با نام یادمان شهدای پرواز 655 نامگذاری شد و در خرداد 1399 از یادمان شهدای دریابانی جزیره هرمز رونمایی شد. یادمان شهدای پرواز ایرباس در ساحل شرقی بندرعباس و در نزدیکی فرودگاه این شهر هنوز تکمیل نشده است.⁠[23]